مالیات در فرانسه
فرانسه با سهم بالایی از مالیات و هزینههای اجتماعی شناخته میشود، اما در عمل مقدار مالیات بر درآمد برای یک فرد با درآمد معمول چندان سنگین نیست. به طور مثال در فرانسه، سهم حق بیمه و هزینههای اجتماعی حدود ۳۳٫۹٪ از کل درآمدهای مالیاتی است اما مالیات بر درآمد تنها ۷٫۳٪ را تشکیل میدهد. این بدان معنی است که بخش بزرگی از بار مالیاتی مستقیماً مربوط به بیمههای اجتماعی و مالیاتهای دیگر مانند مالیات بر مصرف است. نرخ مالیات بر درآمد در فرانسه تصاعدی است: تا حدود ۱۱۴۹۷ یورو درآمد مشمول مالیات، نرخ ۰٪ است و سپس از ۱۱۴۹۸ تا ۲۹۳۱۵ یورو، نرخ ۱۱٪، از ۲۹۳۱۶ تا ۸۳۸۲۳ یورو، نرخ ۳۰٪، از ۸۳۸۲۴ تا ۱۸۰۲۹۴ یورو نرخ ۴۱٪ و مازاد آن ۴۵٪ میباشد. به عنوان مثال، یک فرد مجرد با درآمد خالص سالانه ۳۰٬۰۰۰ یورو، تنها ۲٬۱۶۵ یورو مالیات بر درآمد میدهد یعنی حدود ۷٫۲٪ درآمدش. بنابراین، هرچند در فرانسه مالیاتها بالاست، ولی برای درآمدهای متوسط مالیات سنگینی تحمیل نمیشود؛ خصوصاً اگر درآمدها زیر آستانههای معافیت یا نرخهای پایین باشد. مثلاً درآمد پایین دانشجویان معمولاً مشمول مالیات نمیشود.
تعهدات مالیاتی مهاجران در فرانسه
اگر به عنوان مهاجربه فرانسه بیایید و بیش از نیمی از سال ، یعنی 183 روز، در این کشور بمانید یا مرکز منافع اقتصادی شما در فرانسه باشد، شما مقیم مالیاتی فرانسه محسوب میشوید. در این صورت باید تمام درآمدهای خود چه در داخل فرانسه و چه در خارج از آن را به اداره مالیات فرانسه اعلام کنید. حتی اگر درآمدی نداشته باشید، باز هم موظفید یک اظهارنامه مالیاتی صفر پر کنید تا وضعیت معافیت مالیاتی (avis de non-imposition) دریافت کنید. گواهی عدمکسر مالیات اهمیت زیادی دارد و برای برخی امور اداری نظیر درخواست کمکهزینه دانشجویی یا دریافت برخی خدمات اجتماعی مورد نیاز است.
یادآوری این نکته ضروری است که در سال اول اقامت در فرانسه و سال بعد از ورود، معمولاً امکان پر کردن اظهارنامه آنلاین وجود ندارد و باید نسخه کاغذی فرم ۲۰۴۲ را از وبسایت رسمی مالیات دریافت کرده و آن را به اداره مالیات محل سکونت خود ارسال کنید. به عبارت دیگر، در اولین سال پس از ورود، باید از طریق فرم کاغذی درآمدهای خود را اعلام کنید و اگر درآمدتان صفر است، عدد صفر را در اظهارنامه درج کنید تا شماره مالیاتی و گواهی معافیت دریافت نمایید.
همه افراد مقیم، حتی دانشجویان یا دارندگان اقامتهای کاری مثل ویزای تلنت، باید شماره مالیاتی (Numéro Fiscal) دریافت کنند. اداره مالیات فرانسه به محض اولین اظهارنامه یا تعهد مالیاتی، یک شناسه ۱۳ رقمی به فرد اختصاص میدهد که معمولاً با ارقام ۰، ۱، ۲ یا ۳ آغازمیشود. این کد مالیاتی (NIF) در همهی مراحل بعدی مالیاتی شما اعم از ساخت حساب کاربری مالیات آنلاین و پرداخت مالیات و عوارض مثل مالیات بر درآمد، مالیات بر خانه، حق پرورشی و غیره استفاده می شود. برای دریافت شماره مالیاتی باید به مرکز مالیات عمومی (Centre des Finances Publiques) محل سکونت خود مراجعه کنید یا با پست یک درخواست کتبی ارسال نمایید. وبسایت رسمی اداره مالیات فرانسه (impots.gouv.fr) نیز اطلاعات لازم را در بخش بینالمللی در اختیار مهاجران قرار داده است، اما صدور شماره مالیاتی در عمل از طریق تماس با اداره مالیات منطقهای انجام میشود.
- نکته: برای اجاره آپارتمان یا انجام بسیاری از امور اداری در فرانسه معمولاً کپی شماره مالیاتی یا حتی گواهی عدم کسر مالیات خواسته میشود. بنابراین حتی اگر درآمدی ندارید، بهتر است هر سال عدد صفر را اعلام کنید و اظهارنامه کاغذی بدهید تا به شما شماره مالیاتی و تاییدیه مالیاتی بدهند.
سیستم مالیات بر درآمد در فرانسه
مالیات بر درآمد در فرانسه کاملاً تصاعدی است. برای سال درآمدی ۲۰۲۴، یعنی اظهارنامه ۲۰۲۵، نرخها به این صورت هستند:
تا ۱۱۴۹۷ یورو ۰٪؛
از ۱۱۴۹۸ تا ۲۹۳۱۵ یورو ۱۱٪؛
از ۲۹۳۱۶ تا ۸۳۸۲۳ یورو ۳۰٪؛
از ۸۳۸۲۴ تا ۱۸۰۲۹۴ یورو ۴۱٪؛
و بالاتر از آن ۴۵٪
به عنوان مثال در یک اظهارنامه رسمی نشان داده شده است که فردی مجرد با درآمد خالص ۳۰٬۰۰۰ یورو، فقط ۲٬۱۶۵٫۴۸ یورو مالیات میدهد. در عمل این یعنی در بازههای پایینی بسیاری از درآمدها مالیاتی وجود ندارد یا بسیار کم است. به خاطر داشته باشید که در بالا، محاسبه فقط مربوط به مالیات بر درآمد است و هزینههای قانونی اجتماعی دیگر مثل بیمه درمانی، بیمه از کار افتادگی و… از مبالغ حقوق کسر میشود.
بنابراین برای درآمدهای اندک تا متوسط، مالیات نهایی کم است. برای مثال یک دانشجو که کار دانشجویی میکند و حداکثر معافیت را دارد، شاید اصولاً درآمدش در طی سال زیر ۱۱۴۹۷ یورو بیاید که در آن صورت هیچ مالیاتی ندارد. از طرف دیگر، فردی که حقوق ماهانه خالص حدود ۲٬۵۰۰ تا ۳٬۰۰۰ یورو (سالانه حدود ۳۶٬۰۰۰ یورو خالص) دارد، همچنان در بخش بالاتر ۳۰٪ مالیات قرار میگیرد ولی مالیات کلش نسبت به کل درآمدش کمتر از ۱۵٪ خواهد بود.
دریافت شماره مالیاتی و مراحل اظهاریه اولیه
برای شروع، باید شماره مالیاتی خود را بهدست آورید. جهت دریافت آن میتوانید به دفاتر سرویس مالیات اشخاص (Centre des Finances Publiques) در محل زندگیتان مراجعه کرده یا درخواست کتبی با پست بهآنها ارسال کنید. در سایت impots.gouv.fr بخش بینالملل و Particulier (اشخاص) اطلاعات مفیدی برای مهاجران دارد. طبق دستورالعمل وزارت اقتصاد فرانسه، شماره مالیاتی توسط اداره مالیات به طور خودکار به کسانی داده میشود که الزام پرداخت مالیات داشته باشند.
پس از دریافت شماره مالیاتی و رمز عبور مربوطه که ممکن است از طریق نامه یا تلفن دریافت کنید، در سال بعدی اقامت میتوانید وارد فضای کاربری مالیات در سایت impots.gouv.fr شوید و اظهارنامه مالیات بر درآمد را تکمیل کنید. اگر به هر دلیل امکان ورود به سایت را ندارید، الزاماً باید از فرم کاغذی مالیات استفاده کنید و آن را به آدرس صندوق مالیات محلی ارسال کنید.
مراحل ثبت اولین اظهارنامه مالیاتی
- ثبتنام در سیستم مالیات: پس از ورود، باید به اداره مالیات مراجعه کرده و مشخصات هویتی خود را ارائه دهید. شماره مالیاتی شما در یک معرفینامه (lettre fiscale) یا اظهارنامه قبلی قید میشود. درصورتی که اطلاعات لازم را دریافت نکردهاید، میتوانید با مرکز اطلاعات مالیاتی تماس بگیرید تا راهنمایی شوند.
- پر کردن فرم اظهارنامه: در سال بعد ورود، حتی اگر سال یک ماه پس از وردو شما عوض شود، درآمدها را طبق فرمهای اعلامی وارد نمایید. اگر در آن یک ماه درآمد مشمول نداشتهاید، رقم درآمد را صفر وارد کنید. برای مثال فرض بگیریم که شما در دسامبر 2025 وارد فرانسه شده اید. بهتر است مالیات صفر خود را برای سال 2025اعلام کنید.
- ارسال اظهارنامه: اگر سال اول است، میتوانید فرم پرشده را پستی به آدرس Centre des Finances Publiques منطقهای خود بفرستید. از سالهای بعد این کار بهصورت آنلاین انجام میشود.
- دریافت مدارک: پس از پردازش اظهارنامه، اداره مالیات یک برگه عدم کسر مالیات برای شما صادر میکند. این مدرک رسمی اثبات میکند که شما درآمدی مشمول مالیات نداشتهاید یا مشمول کسری شده اید. حفظ این برگه برای ارائه به مؤسسات مختلف الزامی است.
پرداخت مالیات
معمولاً مالیات بر درآمد به صورت پرداخت تکمیل کننده (difference)بین مالیات محاسبه شده و کسورات احتمالی از حساب شما کسر میشود. در بسیاری موارد، بخشی از مالیات شما از طریق میزان کسر در پرداخت (prélèvement à la source) گرفته میشود؛ اما با این حال براساس اظهارنامه سالانه وضعیت نهایی مشخص شده و ممکن است مبلغی قابل پرداخت یا قابل استرداد باشد.
خلاصه نکات مهم
- ملزم به دریافت شماره مالیاتی: هر مهاجر مقیم باید از سال اول ورود، حتی بدون درآمد، شماره مالیاتی (Numéro Fiscal) دریافت کند . این شماره در تمام مراحل بعدی (ثبت اظهارنامه، پرداخت مالیات و …) استفاده میشود.
- اقامت بیش از ۱۸۳ روز: اگر بیش از ۶ ماه در سال در فرانسه اقامت داشته باشید یا مرکز منافع اقتصادی شما در فرانسه باشد، «مقیم مالیاتی» شناخته میشوید و موظفید درآمد جهانی خود را اعلام کنید.
- اظهارنامه حتی با درآمد صفر: حتی در صورت عدم کسب درآمد، حتماً اظهارنامه سالانه را پر کنید و درآمد را صفر اعلام نمایید. این کار باعث میشود گواهی عدم کسر مالیات دریافت کنید که برای امور مختلف ضروری است.
- فرمهای رسمی و آدرس: فرمهای اظهارنامه از طریق سایت impots.gouv.fr قابل دریافت است. نسخه اولیه مهاجران معمولاً به صورت کاغذی (فرم ۲۰۴۲) پر شده و به مرکز مالیات محل سکونت ارسال میشود.
- شامل مالیات بالایی نیست: نرخهای مالیات بر درآمد فرانسه برای درآمدهای پایین تا متوسط قابل توجه نیست. برای مثال، درآمد سالانه حدود ۳۰٬۰۰۰ یورو تنها حدود ۲٬۱۶۵ یورو مالیات دارد. نهایتاً برای حقوقهای خیلی بالا و بالای ۱۸۰ هزار یورو در سال نرخ ۴۵٪ اعمال میشود، ولی اکثر افراد مقیم ازجمله دانشجویان و کارمندان با حقوق معمول مشمول نرخهای پایینتر یا ۰٪ هستند.
- مراجعه به مراکز رسمی: برای ثبتنام و دریافت شماره مالیاتی به نزدیکترین مرکز مالیات عمومی مراجعه کنید. اطلاعات بیشتر و دریافت فرمها در وبسایت impots.gouv.fr بخش بینالملل (International) در دسترس است.
