تحصیل در فرانسه در مقطع کارشناسی ارشد یا همان مستر، به دلیل کیفیت بالای دانشگاه های فرانسه، امکان تحصیل با شهریه مقرون به صرفه و دریافت اقامت دانشجویی فرانسه، همواره مورد توجه دانشجویان بین المللی به ویژه دانشجویان ایرانی بوده است. با داشتن مدرک کارشناسی، می توانید برای کارشناسی ارشد در فرانسه اقدام کنید. اما روش درخواست پذیرش بسته به موقعیت شما متفاوت است. اگر در فرانسه اقامت دارید یا در حال تحصیل در فرانسه هستید، فرآیند پذیرش از طریق سامانه Mon Master انجام می شود. در مقابل، اگر خارج از فرانسه، مثلاً در ایران هستید، باید از طریق سامانه Campus France ،اقدام کنید. در این مقاله به صورت جامع به هر دو مسیر اپلای کارشناسی ارشد در فرانسه، زمان بندی هرکدام، شهریه ها و شرایط زبانی مورد نیاز می پردازیم.
فرآیند پذیرش در مقطع مستر در فرانسه عمدتاً از دو مسیر انجام می شود که در ادامه هر یک را توضیح می دهیم:
پذیرش از طریق سامانه Mon Master ویژه متقاضیان مقیم فرانسه
اگر در حال حاضر در فرانسه حضور دارید – برای مثال دانشجوی بین المللی هستید که در فرانسه تحصیل کرده یا مدرک لیسانس خود را از یک دانشگاه فرانسه گرفته اید – باید درخواست مستر خود را از طریق سامانهٔ رسمی (Mon Master) ثبت کنید. سامانه Mon Master یک پلتفرم ملی واحد است که از سال ۲۰۲۳ توسط وزارت آموزش عالی فرانسه راه اندازی شده و تمام دانشگاه های فرانسه و موسسات آموزش عالی معتبر را تحت پوشش دارد. این سامانه به دانشجویان امکان می دهد با ایجاد یک پروفایل و تکمیل یک پروندهٔ مشترک، به تعداد زیادی برنامهٔ مستر در دانشگاه های مختلف به صورت متمرکز درخواست دهند.
- مزایا و ویژگی های Mon Master
شما با یک بار وارد کردن اطلاعات تحصیلی خود مانند سوابق تحصیلی دوره لیسانس، ریزنمرات، رزومه و انگیزه نامه، می توانید برای چندین دانشگاه و رشته مستر درخواست بفرستید. حداکثر تعداد انتخاب ها در سامانه Mon Master معمولاً ۱۵ برنامه ی تحصیلی در دوره های تمام وقت است؛ همچنین می توانید تا ۱۵ برنامه در دوره های آموزشی همراه با کارآموزی (Alternance) درخواست دهید. این سیستم تمام درخواست های شما را به دانشگاه های مربوطه ارسال می کند و پاسخ پذیرش نیز مستقیماً از طریق همین سامانه به شما اعلام می شود.
- زمان بندی ثبت نام در Mon Master
تقویم پذیرش مستر از طریق Mon Master هر سال به صورت کلی ثابت است و اواخر زمستان و اوایل بهار انجام می شود. برای سال های اخیر، انتشار فهرست رشته های مستر از اوایل فوریه (اواسط بهمن) آغاز می شود و مرحله ی ثبت درخواست ها معمولاً از اواخر فوریه تا اواخر مارس (حدود اوایل اسفند تا اوایل فروردین) فعال است. به عنوان مثال، در سال تحصیلی ۲۰۲5-۲۰۲4 مهلت ارسال درخواست مستر از ۲۵ فوریه تا ۲۴ مارس تعیین شده بود. پس از پایان مهلت ثبت نام، دانشگاه ها درخواست های دریافت شده را بررسی می کنند و نتایج اولیه پذیرش در اوایل تابستان اعلام می گردد. مرحله اصلی اعلام نتایج و پذیرش نهایی در سامانه Mon Master طی ماه ژوئن (اواسط خرداد تا اواسط تیر) انجام می شود. سپس در صورت خالی ماندن ظرفیت ها، یک مرحله تکمیلی در نیمه ی دوم ژوئن تا اواسط جولای برگزار می شود تا متقاضیانی که پذیرفته نشده اند شانس درخواست در رشته های باقی مانده را داشته باشند. به طور خلاصه، اگر از طریق Mon Master اقدام می کنید، اسفند تا خرداد زمان طلایی شماست: اسفند مهلت اپلای، بهار زمان بررسی مدارک و اوایل تابستان زمان دریافت جواب پذیرش.
- چه کسانی باید از Mon Master استفاده کنند؟
تمام دانشجویانی که در حال حاضر در فرانسه حضور دارند یا مدرک کارشناسی خود را در فرانسه گرفته اند (صرف نظر از ملیت آن ها) باید برای ورود به مستر از طریق Mon Master اقدام کنند. همچنین دانشجویانی که شهروند کشورهای عضو اتحادیه اروپا (یا منطقه اقتصادی اروپا) هستند نیز از همین مسیر استفاده می کنند. در واقع اگر شما یک دانشجو در فرانسه باشید – چه فرانسوی، چه خارجی مقیم فرانسه – مسیر عادی و الزامی پذیرش شما Mon Master است. توجه داشته باشید که اگر فردی در خارج از فرانسه زندگی می کند اما کشور محل اقامتش تحت پوشش Campus France نباشد، ممکن است او نیز مستقیماً از Mon Master استفاده کند؛ اما ایران جزو این دسته نیست و متقاضیان مقیم ایران حتماً باید مسیر Campus France را طی کنند که در بخش بعدی توضیح داده ایم.
پذیرش از طریق Campus France، ویژه متقاضیان خارج از فرانسه، از جمله ایران
برای دانشجویانی که در ایران یا دیگر کشورهای خارج از فرانسه زندگی می کنند، فرآیند دریافت پذیرش مستر از طریق سامانه Campus France انجام می شود. سازمانی وابسته به دولت فرانسه است که مدیریت امور پذیرش دانشجویان خارجی و همچنین هماهنگی جهت صدور ویزای تحصیلی را بر عهده دارد. در ایران، شما از طریق وبسایت و دفتر Campus France Iran معروف به سامانه «Études en France») می توانید مراحل اپلای را پیگیری کنید.
- مراحل کلی در Campus France
ابتدا باید در پلتفرم آنلاین Campus France یک حساب کاربری بسازید و پروفایل خود را تکمیل کنید. سپس مدارک تحصیلی خود شامل مدرک لیسانس، ریزنمرات، رزومه، انگیزه نامه و سایر مدارک لازم را بارگذاری کرده و رشته ها و دانشگاه های مورد نظر خود را انتخاب می کنید. تعداد انتخاب هایی که می توانید داشته باشید معمولاً ۷ رشته/دانشگاه است. بنابراین باید با دقت و تحقیقات کافی این موارد را برگزینید. پس از نهایی کردن انتخاب ها، باید هزینه ای بابت بررسی پرونده به Campus France بپردازید.ین هزینه جهت خدمات بررسی مدارک و هماهنگی مصاحبه است. در گام بعد، یک مصاحبه حضوری یا آنلاین با نمایندگان Campus France در سفارت یا مرکز فرهنگی فرانسه در تهران خواهید داشت که طی آن دربارهٔ انگیزه ها و برنامه تحصیلی شما گفتگو می شود. نتیجه ی این مصاحبه همراه با مدارک شما برای دانشگاه های انتخابی ارسال می گردد.
- زمان بندی ثبت نام در Campus France
روند پذیرش از طریق Campus France زودتر از Mon Master و از اوایل پاییز هر سال آغاز می شود تا فرآیندهای اداری و صدور ویزا پیش از شروع سال تحصیلی تکمیل شوند. برای ورودی های سپتامبر (ترم پاییز) سال بعد، معمولاً از اوایل اکتبر (مهر ماه) سامانه Campus France برای ثبت درخواست ها باز می شود. شما از پاییز می توانید پروفایل خود را ایجاد و مدارک را آپلود کنید. مهلت انتخاب رشته ها عموماً تا اواخر دسامبر یا ژانویه تعیین می شود؛ دانشگاه های فرانسه نتایج پذیرش را طی بهار اعلام می کنند و غالباً بین ماه های آوریل تا ژوئن (اواسط فروردین تا اوایل تیر) نتایج نهایی پذیرش از طریق سامانه Campus France به اطلاع داوطلبان می رسد. پس از دریافت نامه ی پذیرش از دانشگاه، شما وارد مرحله درخواست ویزا خواهید شد.
هزینه و شهریه دانشگاه های فرانسه در مقطع مستر
یکی از جذابیت های تحصیل در فرانسه، شهریه نسبتاً پایین دانشگاه های دولتی آن است. دولت فرانسه بخش عمده ای از هزینه های آموزش عالی را یارانه می دهد و به همین دلیل تحصیل در دانشگاه های فرانسه حتی برای دانشجویان خارجی نیز مقرون به صرفه تر از بسیاری از کشورها است. شهریه ها بسته به نوع دانشگاه (دولتی یا خصوصی) و ملیت دانشجو متفاوت است:
- دانشگاه های دولتی: دانشگاه های دولتی فرانسه برای شهروندان کشورهای عضو اتحادیه اروپا یا دارندگان اقامت بلندمدت فرانسه، شهریه سالانه مستر تقریباً ۲۴۳ یورو در سال است که رقم بسیار ناچیزی است. از سال ۲۰۱۹ به بعد، دولت فرانسه برای دانشجویان بین المللی خارج از اتحادیه اروپا شهریه رسمی بالاتری تعیین کرده است. طبق آخرین نرخ ها، شهریه ی سالانه مقطع مستر برای دانشجویان غیراروپایی حدود ۳۷۷۰ یورو در سال می باشد. این مبلغ در مقایسه با شهریه دانشگاه های سایر کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی همچنان پایین تر است. به عنوان مثال، تحصیل در مقطع مستر در کشورهای انگلیس یا هلند سالانه بین ۵۰۰۰ تا ۱۵۰۰۰ یورو هزینه دارد و در آمریکا یا کانادا حتی بیشتر است. در واقع دولت فرانسه همچنان بخش بزرگی از هزینه واقعی آموزش (که سالانه حدود ۱۰ هزار یورو برآورد می شود) را متقبل می شود و دانشجوی خارجی حدود یک سوم آن را می پردازد.
- بورس ها و معافیت ها: بسیاری از دانشگاه های فرانسه و همین طور برخی نهادهای دولتی یا منطقه ای، بورسیه ها یا تخفیف هایی برای کاهش شهریه دانشجویان بین المللی در نظر می گیرند. برخی دانشگاه ها دانشجویان ممتاز خارجی را از پرداخت اضافه شهریه معاف می کنند و همان شهریهٔ پایه (حدود ۲۴۳ یورو در سال) را دریافت می کنند.
- مدارس و دانشگاه های خصوصی: در کنار دانشگاه های دولتی، فرانسه دارای مدارس عالی مهندسی، بازرگانی و مؤسسات خصوصی نیز هست که نظام شهریه مستقلی دارند. شهریه سالانه در این مؤسسات می تواند بالاتر باشد. به عنوان نمونه، مدارس بازرگانی (Business School ) ممکن است برای دوره مستر سالانه بین ۵۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰ یورو شهریه دریافت کنند. البته پذیرش در این مؤسسات مستقیماً از خود دانشگاه انجام می شود و اغلب برنامه های انگلیسی زبان نیز در میان آن ها بیشتر است. توصیه می شود پیش از انتخاب رشته، حتماً شهریه سالانه و سایر هزینه های مربوط به هر برنامه را در وبسایت رسمی دانشگاه بررسی کنید.
زبان تحصیل در فرانسه و سطح زبان مورد نیاز
یکی از سوالات رایج متقاضیان تحصیل در فرانسه این است که زبان آموزشی دوره های مستر چیست و برای پذیرش چه مدرک زبانی نیاز است. پاسخ به این سوال بسته به رشته و دانشگاه متفاوت است، اما در حالت کلی:
- برنامه های فرانسه زبان: بخش عمده ای از رشته های مستر در دانشگاه های دولتی فرانسه به زبان فرانسوی ارائه می شوند. برای اینکه در یک برنامهٔ فرانسوی زبان پذیرفته شوید، باید تسلط کافی به این زبان داشته باشید. معمولاً سطح B2 زبان فرانسه حداقل سطح مورد انتظار است. اکثر دانشگاه ها از متقاضیان مدرک معتبر زبان فرانسه درخواست می کنند؛ متداول ترین آزمون ها TCF و TEF هستند. کسب نمره کافی نشان دهنده توانایی شما در فهم دروس و موفقیت در کلاس های فرانسه زبان است.
- برنامه های به زبان انگلیسی: در سال های اخیر تعداد رشته های مستر که به زبان انگلیسی ارائه می شوند در فرانسه افزایش یافته است. برخی دانشگاه های فرانسه، به ویژه در رشته های مدیریت، مهندسی یا برنامه های بین المللی، دوره های مستر انگلیسی زبان دارند. اگر قصد دارید در یک برنامهٔ انگلیسی زبان شرکت کنید، معمولاً نیازی به ارائه مدرک زبان فرانسه نیست Campus France .نیز در روند اپلای، اگر برنامه ۱۰۰٪ انگلیسی زبان باشد و دانشگاه مدرک زبان فرانسه درخواست نکند، اجباری برای مدرک فرانسه قائل نمی شود. اما در عوض باید مدرک زبان انگلیسی ارائه دهید. معمولاً IELTS با نمره ۶ یا ۶٫۵ به بالا یا تافل معادل آن به درخواست دانشگاه قابل قبول هستند. هر دانشگاه حدنصاب نمره خاصی را اعلام می کند؛ بنابراین وبسایت برنامه موردنظر را برای اطلاع از حداقل نمره زبان انگلیسی بررسی کنید.
با داشتن یک برنامه ریزی دقیق، مدرک تحصیلی معتبر، رزومه و انگیزه نامه قوی و رعایت الزامات گفته شده، شانس خود را برای پذیرش در دانشگاه های فرانسه بالا ببرید. پس از دریافت پذیرش نیز با اخذ ویزای تحصیلی، می توانید رویای تحصیل و زندگی در فرانسه را محقق کنید. تجربه ی تحصیل در فرانسه نه تنها مدرک معتبر کارشناسی ارشد در فرانسه را برای شما به ارمغان می آورد، بلکه شما را با فرهنگی غنی آشنا کرده و دریچه های جدیدی به سوی آینده حرفه ای تان باز خواهد کرد. برای موفقیت در این مسیر، اطلاعات به روز کسب کنید، مراحل را طبق راهنماهای رسمی پیش ببرید و در صورت نیاز از مشاوران معتبر در امور مهاجرت تحصیلی راهنمایی بگیرید.
